تاریخچه بسکتبال ایران

The history of basketball in Iran

منبع سایت تخصصی خانه بسکتبال ایران؛

تاریخ ورود بسکتبال به ایران

تاریخ ورود بسکتبال به ایران دقیقاً مشخص نیست اما حدود ۱۰۰ سال پیش در سال ۱2۹۸، بعد از جنگ جهانی اول، میرمهدی ورزنده دانشجوی ایرانی مقیم بلژیک در بازگشت به ایران، بنیان ورزش‌های مدرن مثل والیبال و بسکتبال را در مدارس پایه‌گذاری کرد.

از سویی گفته می‌شود بسکتبال در همان سال‌ها، نخستین بار توسط سربازان و مستشاران خارجی به عنوان ورزش وارداتی در کنار فوتبال و والیبال، به داخل مرزهای ایران رسید.

معلمان آمریکایی، دستۀ دیگری از کسانی هستند که گفته می‌شود بسکتبال را به دانش‌آموزان مدارس ۱۰۰ سال پیش معرفی کردند.

اولین-تیم-بانوان-ارامنه-بسکتبال تاریخچه بسکتبال ایران
اولین سند

تصویری از دختران بسکتبال ارامنۀ جلفا اصفهان

تصویری از دختران بسکتبال ارامنۀ جلفا اصفهان در سال ۱۳۰۲ ه.ش، اولین سند معتبری است که در ادامۀ روایت‌های ورود بسکتبال به ایران وجود دارد. این تصویر در کتابی تاریخی در شورای خلیفه‌گری ارامنه موجود است که روی آن تاریخ ۱۹۲۳ ثبت شده است. پناهنده‌های ارمنی سال‌ها، قبل و بعد از دولت شوروی، در شهرهای مختلف ایران ساکن شدند و در هنر و طلاسازی جایگاه بالایی داشتند.

اسناد مربوط به سالنامۀ ورزش برخی مدارس مشهد از جمله فردوسی، نشان می‌دهد مسابقات بسکتبال بین سال‌های 1308 و 1309 در مدارس این شهر رایج بوده است.

فریدون شریف‌زاده، نخستین کسی است که در دهۀ دوم سلطنت پهلوی اول، به طور رسمی از او به عنوان بنیانگذار بسکتبال ایران نام برده می‌شود.
وی ترکیه‌تبار و دانشجوی این کشور بود اما بعد از ورود به ایران، نامش مترادف با آغاز فعالیت‌های رسمی بسکتبال و والیبال شد.
با جدی‌تر شدن فعالیت ورزش‌های مدرن، نظیر فوتبال، والیبال و …، نخستین نشانه‌های رسمی بسکتبال در مدارس و باشگاههای تهران، به دهۀ نخست سلطنت پهلوی دوم می‌رسد.

بعد از شهریور 1320 و ورود متفقین به ایران، باشگاه نیرووراستی به مدیریت منوچهر مهران، تیم بسکتبال خود را زیر نظر حسین جبارزادگان و حسین کاراندیش در کنار سایر رشته‌های ورزشی تأسیس کرد.

دوچرخه-سواران تاریخچه بسکتبال ایران

منبع سایت تخصصی خانه بسکتبال ایران

از دیگر چهره‌های بنیانگذار در بسکتبال حسین سرودی یک افسر نظامی بود که از سال 1323، تمرینات تیم شعاع را زیر نظر داشت. او پشت قبرستان امامزاده یحیی، (خیابان ری – خیابان سیروس)، تمرین می‌داد. بر اساس برخی گفته‌ها در زمان رضاشاه (حوالی سال 1317)، وی دستور داد زمینی را مسطح کنند که معروف شد به زمین نمره 6. یک میلۀ گِرد را به روی یک چوب نصب کردند و بسکتبال از همان زمین‌ها و زمین‌های امجدیه، سپس مدارس دارلفنون و البرز رواج یافت.

در سال‌های بعد باشگاههای دوچرخه‌سواران (تاج)، دارایی، بانک ملی و … هر کدام تیم بسکتبال تشکیل دادند تا اینکه در اواخر این دهه، با افزایش تیم‌ها و بازیکنان بسکتبال، مسابقات باشگاههای تهران رونق پیدا کرد.